Fundusz Pracy jest państwowym funduszem celowym, którego dysponentem jest minister właściwy do spraw pracy.
Zasadnicze źródła przychodów Funduszu to:
- obowiązkowe składki na Fundusz Pracy;
- środki z budżetu Unii Europejskiej na finansowanie w szczególności projektów EFS+, działań z zakresu udziału w sieci EURES oraz innych działań publicznych służb zatrudnienia prefinansowanych lub realizowanych z wkładem ze środków Funduszu Pracy;
- odsetki od środków Funduszu Pracy pozostających na rachunkach bankowych dysponenta Funduszu Pracy oraz samorządów województw, samorządów powiatów, Ochotniczych Hufców Pracy i wojewodów a także jednostek organizacyjnych realizujących zadania finansowane ze środków tego Funduszu, oraz od wolnych środków przekazanych w zarządzanie (zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych);
- środki z tytułu spłaty rat i odsetek od pożyczek udzielonych z Funduszu Pracy;
- środki ze sprzedaży akcji i udziałów (art. 56 ust.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i niektórych uprawnieniach pracowników Dz. U. z 2026 r. poz. 809), oraz środki z tytułu spłaty pożyczek udzielonych osobom fizycznym podejmującym działalność gospodarczą ze środków przekazanych do Banku Gospodarstwa Krajowego;
- środki z tytułu kar pieniężnych, grzywien oraz innych opłat i wpłat;
- środki pieniężne przekazywane do Funduszu Pracy na podstawie art. 19 ustawy z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 48).
Wysokość obowiązkowej składki na Fundusz Pracy na dany rok określa ustawa budżetowa. Obecnie wynosi ona 1,00% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Poboru powyższych składek dokonuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Środki Funduszu Pracy przeznacza się na finansowanie form pomocy, zadań fakultatywnych oraz innych zadań wskazanych w ustawie o rynku pracy i służbach zatrudnienia oraz w innych ustawach.
Podstawę gospodarki finansowej Funduszu Pracy stanowi roczny plan finansowy Funduszu Pracy będący załącznikiem do ustawy budżetowej. Zawiera on przewidywane przychody oraz możliwe do realizacji w danym roku wydatki.
Fundusz Pracy jest źródłem finansowania form pomocy kierowanych do bezrobotnych, poszukujących pracy i służących realizacji zadań państwa w zakresie aktywności zawodowej, wspierania zatrudnienia oraz rynku pracy.
Z Funduszu Pracy finansowane są również:
- świadczenia obligatoryjne, takie jak zasiłki dla bezrobotnych czy dodatki aktywizacyjne,
- koszty kształcenia ustawicznego,
- koszty szkolenia bezrobotnych lub poszukujących pracy oraz innych uprawnionych osób,
- koszty wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego lub skierowanego poszukującego pracy,
- środki na podjęcie działalności gospodarczej, w tym na pokrycie kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa związanych z podjęciem tej działalności,
- koszty obsługi w przypadkach określonych przepisami ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, np. koszty obsługi świadczeń obligatoryjnych.
Minister właściwy do spraw pracy jako dysponent Funduszu Pracy dokonuje podziału kwot środków na województwa. Kwoty te są dzielone w ramach danego województwa przez zarządy województwa pomiędzy samorządy powiatów według kryteriów określonych przez sejmik województwa.
Środki dla samorządów powiatów na finansowanie form pomocy przekazuje minister właściwy do spraw pracy jako dysponent Funduszu Pracy w kwotach środków ustalonych w powyższy sposób zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Wyboru form pomocy dla bezrobotnych i innych uprawnionych osób, w ramach kwoty środków Funduszu Pracy ustalonej dla samorządu powiatu, dokonuje starosta po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy.
